Kamu İktisadi Teşebbüsleri 2026 Yılında Zarar Etmesi Bekleniyor
Cumhurbaşkanlığı’nın 2026 Yılı Programı’na göre, Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) bu yıl toplamda 244,4 milyar lira zarar etmesi öngörülüyor. Gelecek yıl için ise zararın 181,5 milyar liraya düşmesi bekleniyor. Geçen yıl KİT’lerin toplam açığı 500,8 milyar lirayı aşmıştı. Bu yıl finansman dengesindeki iyileşmede, bütçeden yapılan yüksek tutarlı aktarmalar etkili oldu.
Elektrik ve doğalgaz sübvansiyonlarına yapılan transferler, bütçeden KİT’lere sağlanan aktarımların büyük bir kısmını oluşturuyor. TCDD, Türkiye Taşkömürü Kurumu ve TÜRKŞEKER gibi kuruluşlar da bütçeden önemli miktarlarda kaynak alıyor.
94 Bin Kişi KİT’lerde İstihdam Ediliyor
2024 yılında KİT’lerin GSYH içinde yarattığı katma değer oranının yüzde 0,6 olduğu belirtiliyor ve bu oranın yıl sonunda değişmeyeceği tahmin ediliyor. Türkiye genelinde 19 KİT bulunuyor ve bu kuruluşlarda toplamda 94 bin kişi çalışıyor. Ayrıca özelleştirme süreci devam eden Türkiye Denizcilik İşletmeleri (TDİ) AŞ ve Sümer Holding AŞ gibi kuruluşlar da KİT dengesi içinde takip ediliyor.
Bu yıl bütçeden KİT’lere 233 milyar TL sermaye transferi, 421,6 milyar TL görevlendirme bedeli ve 5,9 milyar TL kamu hizmeti yükümlülüğü ve sübvansiyon ödemesi yapılması planlanıyor. Aynı dönemde KİT’lerin toplam yatırım harcamalarının 483,1 milyar TL olması öngörülüyor.
ÇAYKUR ve TÜRKŞEKER Durumları Zor
ÇAYKUR, çay fiyatlarındaki artıştan olumlu etkilenirken, yüksek hammadde, istihdam ve finansman giderleri kurumu zorluyor. Benzer şekilde TÜRKŞEKER, satış hedeflerinin altında kalması ve finansman ihtiyacının artması nedeniyle sermaye transferlerinde artış görüyor.
Et ve Süt Kurumu Kâr Elde Ediyor
Et ve Süt Kurumu (ESK), ucuz et almak isteyen vatandaşlarla yoğun ilgi görüyor ve bu yıl kâr açıklayan kuruluşlar arasında öne çıkıyor. Programa göre ESK’nın, besilik hayvan ithalatından 14 milyar TL kâr elde etmesi ve Hazine’ye 5,2 milyar TL temettü ödemesi bekleniyor.
TCDD’ye Yüksek Kamu Hizmeti Ödemesi
TCDD Taşımacılık AŞ, maliyet artışlarının gerisinde kalan bilet fiyatları nedeniyle bu yıl 5 milyar TL kamu hizmeti ödemesi alacak. Kent içi raylı sistemlerin işletilmesi için ise 925,7 milyon TL sübvansiyon ayrılması bekleniyor. TCDD, büyük ölçüde bütçeden sağlanan kaynaklarla yatırımlarını sürdürüyor ve bu yıl için 176,1 milyar TL sermaye transferi planlanıyor.
